Srpske epske pesme na engleskom

Srpske epske pesme na engleskom
D. BOGUTOVIĆ | 18. februar 2012. 13:03 | Komentara: 5

Prevod Džefrija Loka “Antologije srpskih epskih pesama”, u dvojezičnom srpsko-engleskom izdanju, nedavno je objavio “Tanesi”
Marko Kraljević i Musa Kesedžija

PREVOĐENJE srpske narodne poezije, epike posebno, na engleski jezik izuzetno je teško i zahtevno jer pretpostavlja mnogo znanja, umešnosti pa i dosetljivosti da bi se stranom čitaocu predstavile ličnosti i događaji koji im nisu bliski. Ipak, to je i te kako pošlo za rukom istaknutom britanskom slavisti Džefriju Loku čiji je prevod, tačnije prepev “Antologije srpskih epskih pesama” u dvojezičnom srpsko-engleskom izdanju nedavno objavio “Tanesi”.

Lok, koji je inače preminuo pre dve godine, više od tri decenije se uporno i sa strašću bavio našim epskim pesmama, isprva “iz ličnog zadovoljstva”, kako sam navodi. U antologiju je uvrstio 25 pesama podelivši ih u sedam ciklusa. Između ostalih, tu su: “Ženidba cara Dušana”, “Zidanje Ravanice”, “Banović Strahinja”, “Car Lazar i carica Milica”, “Kosovka devojka”, “Oranje Kraljevića Marka”, “Lov Markov sa Turcima”, “Marko Kraljević i Musa Kesedžija”, “Starina Novak i Deli Radivoje”, “Stari Vujadin”, “Smrt vojvode Prijezde”, “Početak bune protiv dahija”.

Shvativši značaj ovakvog prevodilačkog poduhvata, izdavač ga je upotpunio i oplemenio sa 50 reprodukcija u boji, slika naših klasika Paje Jovanovića, Uroša Predića, Đure Jakšića, Marka Murata, Anastasa Jovanovića, Vladislava Titelbaha, Adama Stefanovića, Katarine Ivanović, Vesne Knežević, kao i srednjovekovnih fresaka. Sve reprodukcije su u vezi sa sadržajima ili atmosferom odabranih pesama.

U predgovoru akademik dr Nada Milošević Đorđević, jedan od naših najboljih znalaca srpske narodne književnosti, kojoj je, inače, Lok zahvalio na pomoći i podršci, ističe da je prevodiocu pošlo za rukom da kroz prevode pesama, koje pokrivaju period od skoro pet vekova, pokaže raskoš srpske usmene književne tradicije, kako se prenosila s generacije na generaciju i bila temelj opstanka jednog naroda.

– U engleskoj verziji sačuvane su živopisne slike bojeva ali i lirski pasaži koji opisuju emocije junaka tako da čitaoci nemaju osećaj da pred sobom imaju prevod već da je to zanimljivo, zabavno štivo ispričano na njihovom maternjem jeziku. Lokovi prevodi poseduju sjaj starog srebra, pa čak i njegovu patinu – kaže Nada Milošević Đorđević. – Lok je našao sjajnu paralelu između umetnosti usmene poezije srpskih narodnih pevača koji su bili sputani pravilima svog zanata i muzičara u vremenima kada su bili ograničeni strogim normama harmonije i kontrapunkta. Za Loka su srpski anonimni, narodni pesnici, čiju poeziju smatra za sam vrh evropske epike, ravni onome što su Hajd ili Mocart postigli u muzici.

U izjavi za “Novosti”, Nada Milošević Đorđević kaže da je posebno zanimljivo kako Džefri Lok približava srpske junake britanskom čitaocu:

– U Marku vidi kombinaciju balkanskog Robina Huda i kralja Artura, u Malom Radojici – Malog Džona. Upoređuje naš plemenski, patrijarhalni sistem sa škotskom porodičnom zadrugom. Ne slučajno, prepevava srpski deseterac engleskim pentametrom, darujući mu patinu Čajldovih balada. Srpske epske pesme naziva baladama, osećajući koliko u srpskoj junačkoj baladi sve što je nacionalno, postaje i duboko lična sudbina. A u uvodu svoje antologije, govori o srpskoj istoriji, o Vuku Karadžiću, o pevačima, o mentalitetu Srba, “koji i kad su lišeni položaja i novca nikada ne gube ponos”. Samim pesmama prilazi prema etičkim i estetičkim merilima, po principu da nema velike epske poezije, ako nije i opšteljudska.

ČELO GORI, S CAREM SE GOVORI

KADA smo moj stariji sin Nenad i ja pre tri godine osnovali izdavačku kuću, jedna od naših želja je bila da objavljujemo knjige u kojima se prepliće slovo i boja, pesnički jezik i slikarstvo – kaže za “Novosti” Simon Simonović, glavni urednik “Tanesija”. – Prve godine objavili smo “Santa Maria della Salute” i “Dnevnik Laze Kostića” uz osam crteža koje je, pred kraj života uradio Momo Kapor. Zatim smo objavili božanstvenu pesmu Miloša Crnjanskog “Lament nad Beogradom”, prevedenu na engleski (i to je uradio Džefri Lok), francuski, nemački, italijanski, španski i poljski jezik, sa reprodukcijama Kaporovih slika i crteža. “Antologija srpskih i epskih pesama zahtevala je izuzetnu opremu i dobre reprodukcije i izuzetnu štampu. Tako je nastala knjiga velikog formata, teška 1.340 kg. Za mene je inače uzbudljivo Lokovo prevođenje na engleski stihova kao što su: “Hoćeš doći, al’ ćeš grdno proći”, “Čelo gori, s carem se govori”, “Jesi l’ đegod u životu, Marko?/ Jesam, care ali u rđavu!”, “Dolje leže, gore ne ustade”…

A Bit of Grammar…

Too much/many and ( not) enough

We use too with adjectives and adverbs. We use too much/ many with nouns. These give the opposite meaning to “not enough”
This coffee is too cold. I have got too much work.
He drives car too fast. I ask too many questions.

Put in: too,too much or too many
1.___________ old 6._________ work
2.__________trouble 7._________ hot
3.__________problems 8._________students
4.__________money 9._________ cars
5.__________ ill 10._________difficult

5 najbržih i najlakših načina u korišćenju You Tube u nastavi

boy-watching-tv - CopyYou Tube je izvanredan izvor za kako nastavnike jezika tako i za učenike.Nastavnici mogu razne klipove sa ovog sajta iskoristiti u nastavi stranog jezika,jer postoje klipovi koji se tiču baš učenja jezika.
1.Silent movie
Fokus:Upotreba različitih vremena
Jedan od načina da iskoristite klip iz nekog filma je da isključite ton na klipu.Učenici prate klip i smišljaju moguću konverzaciju tj.nagadjaju o čemu je klip.Nakon toga zajedno sa nastavnikom slušaju klip i diskutuju o njemu.
2.You write the script
Fokus:konverzacija na engleskom,upotreba fraza
Gledajući klip učenici smišljaju tekst onoga što će se naknadno desiti u zivotima junaka sa klipa..takoreći nastavljaju šriču,razradjuju likove,i prave nove dijaloge.
3.Advertizing agency
Fokus:Upotreba biznis -engleskih fraza,slogani,ubedjivanje
Pronaći kratku reklamu na You Tube naravno bez tona pustiti i omogućiti učenicima da smisle tekst reklame.
4.Voice – over artists
Fokus: Sadašnje vreme,naracija
Pronaći klip nekog filma tzv.treiler.Zapravo taj klip treba da bude osmišljen kao promocioni klip nekog filma.Demonstriranjem,naracijim,anegdotama učenici osmišljavaju tekst iz klip-reklame filma
5. Memory test
Fokus:formiranje pitanja
Pronaći klip i postaviti 5-10 pitanja u vezi detalja sa klipa.Koristeći zapise tj odgovore koje su davali učenici sastavljaju sami svoj kviz vezan za klip.Podeliti učenike u grupe i omogućiti ima da sastave kviz pitanja drugim grupama.Ograničiti vreme odgovoaranja na pitanja oko 5 min po grupi.

IGRE U NASTAVI ENGLESKOG JEZIKA

IKS2
Igre u nastavi engleskog jezika obezbeđuju ne samo učenje kroz zabavu već razvijaju i takmičarski duh i međusobnu saradnju.

Jezičke igre u nastavi stranih jezika su vrlo zabavne kako nastavnicima tako i učenicima. Poznavanje vokabulara podjednako je vazno kao i poznavanje gramatičkih pravila.
“Ukoliko jezik posmatramo kao ljudsko telo,gramatika bi predstavljala skelet a reči vitalne organe I celokupnu muskulaturu”-Jeremy Harmer
Jedna od čestih jezičkih igara je X i O(iks /oks). Obično se moze odeljenje podeliti u dva tima da bi bilo zabavnije. Nakon sto se utvrde pravila igre ,igra moze da počne tako što nastavnik crta tabelu na tabli sa 9 polja. Svako polje ima već upisan glagol (ili imenicu,pridev,…)u zavisnosti od toga šta želimo da utvrđujemo .Igru otvara tim X (učenici su prethodno izvukli obeležja svojih timova) i učenik bira polje gde će staviti oznaku X. Nakon toga ima zadatak da kaze da li je taj glagol pravilan ili nepravilan i da kaze njegove oblike. Ukoliko je tačno odgovorio u polje se upisuje X, ukoliko nije, tim O ima šansu i otvara polje po želji. Opet se pri tome vodi računa da i jedan i drugi tim prilikom otvaranja polja prate strategiju same igre…tj,upisuju X ili O po horizontali,vertikali ili dijagonali.
Pobednički tim je onaj koji prvi ima svoja sva tri znaka u ovim pravcima.
Kroz igru se razvija samopouzdanje što je vrlo važno za proces učenja.